Onbetamelijk en platvloers
Harlekijnen en Pulcinellen (spreek uit: poeltsjienellen) - vrolijk, sluw of juist heel dom, vaak onbetrouwbaar, brutaal en vol duivelse streken. Hun gebaren zijn dikwijls dubbelzinnig, hun woorden onbetamelijk en hun handelingen platvloers. Ze bestoken elkaar met de klisteerspuit, speels dreigend met een lavement. Ze grijpen de blaasbalg om wind op te wekken waar 'wind' al ruimschoots voorhanden is, namelijk bij de pantalon van een andere lolbroek. Ze houden zich niet aan de fatsoensnormen. Degenen die hun rol spelen, bedekken hun gezicht met een halfmasker, dat ronduit demonische trekken heeft.
Levenslust
Harlekijn met zijn bonte lapjespak en Pulcinella met zijn wijde, witte kostuum en witte puntmuts met ronde top hebben de levenslust van een zuiderling. Beide komische knechten komen uit de Italiaanse commedia dell'arte, een vorm van improvisatie-toneel die in de zestiende eeuw ontstaan is. Harlekijn oftewel Arlecchino (spreek uit: arlekkino) hoort thuis in de Noord-Italiaanse stad Bergamo, Pulcinella komt uit Napels. Maar we zien ze overal. Ze duiken op waar en wanneer mensen de behoefte voelen om de wereld op zijn kop te zetten. Dat gebeurt bijvoorbeeld in de volkspoppenkast, in het carnaval en op het plankier waarop rondtrekkende artiesten vroeger hun vrolijke fratsen vertoonden. Kunsten die een mengeling zijn van klucht, acrobatie en dans.
Liefde en leed
De clowns - met hun potsen op straten en pleinen - waren vaak verbonden aan kwakzalvers en kiezentrekkers om publiek te lokken. Ook verhalenvertellers en zangers hulden zich in het kostuum van Pulcinella of Harlekijn. Zij zochten een geschikte plek, klommen op een stellage en hingen een doek op dat was beschilderd met taferelen van de hoofdmomenten uit hun verhaal. Het publiek hing aan de lippen van de verteller wanneer deze, begeleid door wijde armgebaren, geschiedenissen opdiste over liefde en leed, trouw en treurnis, verraad en moord. Met een stok wees hij de desbetreffende passage aan op het doek.
Arlecchino
Tekenaar Jan Jutte maakte voor De paljas en de vuurvreter - een kinderboek geschreven door Rindert Kromhout - over de hierboven beschreven gebeurtenissen, een fraaie illustratie: 'Arlecchino als vertoner van een chronique scandaleuse'.
Poppenspe(e)lmuseumprent
Bovenstaande tekst en de onderstaande afbeelding is als een
Poppenspe(e)lmuseumprent in de museumwinkel verkrijgbaar.
